گلیم و گلیم جاجیم ماشینی کاشان

فرش گلیم از جمله فرش های سبک است که بافت یکسره الیاف در متن فرش باعث می شود فرش علاوه بر وزن کم بدون پرز هم باشد. گلیم دست بافت در سال های نچندان دور خریدار فراوانی داشت اما به ناگاه به دلیل افزایش قیمت ناگهانی و به دلیل ورود فرش های باکیفیت ماشینی به بازار خرید ان کاهش یافت.

اما کسانی که هنوز هم دنبال فرش گلیم و گلیم جاجیم برای خانه خود بوده و هستند کم نیستند از این رو کارخانجات فرش ماشینی به تولید این محصول رو اورده اند. معمولا در قدیم گلیم جاجیم و گلیم ماشینی برای مصرف خانواده های بی بضاعت تر مورد استفاده قرار می گرفت اما در حال حاضر مرفحین جامعه نیز برای تزئین منازل خود این فرش را می خرند.

گلیم جاجیم یاد اور زمان سادگی مردم و یکرنگی آنها در زمانی است که تقریبا همه در یک سطح از زندگی بودند و برای فرش خانه خود دنبال تجملات نمی گشتند. از این رو از نظر حسی و فرهنگی نیز کسانی هستند که دنبال خرید گلیم جاجیم و گلیم کاشان هستند.

بافت گلیم وگلیم جاجیم در منازل روستایی قدیم با انواع نخ های متفاوت صورت می گرفته است.نگارنده خود به یاد می اورد زمانی مادرم تمامی لیاس‌هایی را که دیگر به درد مصرف نمی خورد با قیچی به صورت نخ های دراز یک تکه در اورده و فرش با نخ چله کشی پنبه ای بافت. این فرش ها زیاد نرم نبودند اما در جاهایی مانند سر زمین و باغ کاربرد فراوان داشتند زیرا بدون پرز بودن ان ها باعث می شد گیاهان و خاک خیلی به ان ها نچسبد و با تکاندن به راحتی از ان جدا شوند. هرچه نخ بافت گلیم گرانتر بود فرش قیمت بیشتری پیدا می کرد. بنابراین هرکس بنا به فراخور وضع خودش گلیمی با نخ های کرک، که از موی بز تهیه می شود، پشم پنبه و یا سایر پارچه ها می بافت.

امروزه گلیم فرش ماشینی چله کشی با نخ جوت و پنبه دارند اما بافت ان ها با نخ های دیگری صورت می گیرد. این مقاله نگاهی به عوامل کیفی گلیم فرش ها دارد.

الیاف بافت

الیاف بافت گلیم نخ بی اف سی است. نخ بی اف سی به خاطر بلندی و یکنواختی ان الیاف بسیار مناسبی برای بافت گلیم است. این نخ را اگر چه هیت ست می کنند اما حتی اگر هیت ست شده نباشد به دلیل تنوع بافت گلیم کم پرز است. گلیم را به صورت لوپ می بافند. لوپ یعنی حلقه حلقه. این نوع بافت نخ را در تارها می پیچد و اجازه در رفتگی به نخ نمی دهد. اگر چه نوع هیت ست شده نخ مرغوب تر است و بافندگان فرش گلیم حتما این کار را انجام می دهند تا کارایی و کیفیت گلیم را بیشتر کنند. نوع الیاف هم چنان که در بافت گلیم دست بافت امد در کیفیت گلیم موثر است.

رنگ الیاف 

گلیم در طرح های متنوعی ارائه می شود. در هنگام رنگرزی الیاف هدف ان است که گلیم خوش نقش شود. گلیم از طرح های ساده و یکدست تا طرح های متنوع نقش می گیرد. هر چه نقش زیباتر و تعداد رنگ بیشتری در ان بکار رود فرش قیمت بیشتری خواهد داشت. اگر در هنگام استفاده و یا شستشو این الیاف رنگ پس بدهد، یعنی کیفت مناسبی در رنگرزی نبوده است.

زبر بودن یا نرم بودن گلیم 

برخی از گلیم ها زبرند و هنگامی که روی ان مینشینیم حالت خشکی را احساس می کنیم. هرچه گلیم نرم تر باشد ارزش کیفی بالاتری دارد. بنابراین در هنگام خرید انواع باید به این نکته توجه کنیم. در هنگام جابجایی گلیم های خشک ممکن است از وسط بشکند و صاف نشود. پس باید در هنگام حمل و نقل ان دقت به عمل اورد. گلیم های خشک معمولا به عنوان زیر فرشی استفاده می شود. اگر این زیرفرشی خودش حالت تا خوردگی پیدا کند موجب تا خوردن فرش هم می شود. بیشتر مردم گلیم ها را برای راهرو ها و پله ها که مصرف کمتری دارند استفاده می کنند. در استفاده این مکان ها باید مواظب رطوبت بود. گلیم در رطوبت دوام چندانی ندارد. اگر چه در برابر سرما مقاومت بالایی دارد.